[Raşit Tunca]

"Allah'ın melekleri vardır; virdi olan kimselerin, virdini çekemediği günlerde, onların yerine virdini çekerler de onlar çekmiş gibi faziletine kavuşurlar." hadisi ve kaynaklarını yazar mısınız?

Sorduğunuz konuyla ilgili hadis literatüründe ve İslam alimlerinin açıklamalarında iki temel boyut bulunmaktadır: Birincisi, mazeret nedeniyle yapılamayan ibadetlerin sevabının aynen yazılacağı; ikincisi ise meleklerin bu amelleri tamamlamasıyla ilgili rivayetlerdir.

İstediğiniz hususla ilgili kaynaklar ve açıklamalar şöyledir:

1. Temel İlke: "Aynen Yapmış Gibi Sevap Yazılması" (Sahih Kaynaklar)

İslam hukukunda ve hadislerde bir kimse bir ameli adet haline getirmişse (vird edinmişse), hastalık veya yolculuk gibi bir engel çıktığında Allah ona yapmış gibi sevap yazar. Bu konuda en sağlam kaynak Buhârî'dir:

    Buhârî Rivayeti: "Bir kul hastalanır veya yolculuğa çıkarsa, sıhhatli ve mukim iken yapmakta olduğu amellerin sevabı aynen kendisine yazılır." (Buhârî, Cihâd, 134)

    Müslim Rivayeti: "Bir kimse, gece okuduğu virdini veya bir kısmını uykuda kalması gibi bir sebeple okuyamaz da, onu sabah namazı ile öğle namazı arasında okursa, sanki onu gece okumuş gibi sevap yazılır." (Müslim, Müsâfirîn, 142; Ebû Dâvûd, Tatavvu, 19)

2. Meleklerin Virdi Tamamlaması Meselesi

Sizin belirttiğiniz "kişi çekmediğinde meleklerin onun yerine virdini çekmesi" ifadesi, daha çok faziletlere dair eserlerde (Fezâilü'l-Amâl) ve tasavvufi şerhlerde yer alan bir müjdedir. Bu konuda nakledilen bazı rivayetler şöyledir:

    Deylemî'nin Müsnedü'l-Firdevs'inde ve bazı zühd kitaplarında geçen bir rivayete göre: Bir kul, bir zikri veya ibadeti kendine vird edinir de (uyku, unutma veya hastalık gibi) bir mazeretle yapamazsa, melekler o ameli onun yerine yerine getirirler ve sevabı o kula yazılır.

    İmam Gazali (İhyâ): İmam Gazali ve birçok sufi alim, melaikenin müminlere olan yardımını anlatırken; Allah’ın, virdine sadık kalan kulları için mazeretli oldukları günlerde bu ibadeti melekler aracılığıyla tamamlatacağını ifade ederler. Bu, kulun niyetindeki sadakatin bir ödülüdür.

3. Kaynak Özetleri

Eğer bu hadisin izini sürüyorsanız, şu kaynaklara bakabilirsiniz:

    Buhârî, Sahih (Cihâd Bölümü): Mazeret halindeki amellerin devamlılığı hakkında.

    Müslim, Sahih (Müsâfirîn Bölümü): Virdin kaza edilmesi ve aynı sevabın alınması hakkında.

    Ebû Dâvûd, Sünen: Gece virdini kaçıranın gündüz tamamlaması hakkında.

    İmam Gazalî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn: (Virdlerin fazileti ve meleklerin yardımı bölümlerinde bu konuya işari olarak değinilir).

    Kurtubî Tefsiri: "Şüphesiz 'Rabbimiz Allah'tır' deyip sonra dosdoğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner..." (Fussilet, 30) ayetinin tefsirinde, meleklerin bu müminlere ibadetlerinde de destek ve yoldaş oldukları anlatılırken bu tür rivayetlere yer verilir.

Özetle: Bir kişi "virdim var" deyip buna niyet eder ve bunu adet haline getirirse, elinde olmayan sebeplerle yapamadığında Allah’ın rahmetiyle o günün sevabından mahrum kalmaz. Meleklerin o kulun yerine bu tesbihatı devam ettirmesi, Allah'ın o kuluna bir ikramı ve sadakatinin bir karşılığı olarak zikredilir.