[Raşit Tunca]

Dua ve Kabul Olmuş Dualar: Rabb'e Yakarışın Sırrı

Giriş: Dua, Kulluğun Özü

Dua, insanın yaratıcısı ile kurduğu en samimi ve güçlü bağdır. Sözlükte; seslenmek, çağırmak, yardım istemek ve Allah’tan hayır talep etmek anlamlarına gelen dua , terim olarak kulun bütün benliğiyle Allah’a yönelerek maddi ve manevi isteklerini O’na arz etmesidir . Bu eylem, basit bir istekte bulunmaktan çok ötedir; kişinin aczini, fakrını ve Rabbine olan ihtiyacını itiraf etmesi, O’na olan teslimiyetinin ve kulluk bilincinin en güzel ifadesidir.

Duanın Önemi ve Fazileti

İslam’da dua, ibadetin özü ve temel direğidir. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.s.) bu hakikati şu sözleriyle vurgulamıştır: “Dua, ibadetin ta kendisidir.” (Tirmizî, De'avât, 1) . Bir başka hadis-i şerifte ise “Dua, ibadetin özüdür (muhhudur)” buyurularak , duanın dinin merkezindeki konumuna dikkat çekilmiştir.

Allah katında duadan daha kıymetli ve şerefli hiçbir şey yoktur. Resûlullah (s.a.s.) bu hususu şöyle ifade etmiştir: “Allah Teâlâ katında duadan daha kıymetli bir şey yoktur.” (Tirmizî, De'avât, 1) . Dua eden kul, bu eylemiyle Allah’ın yüceliğini, kudretini ve kullarına yardım eden olduğunu kabul ederken, aynı zamanda kendi acziyetini ve O’na olan muhtaçlığını da ikrar etmiş olur .

Duanın bir diğer önemli yönü ise müminin manevi silahı olmasıdır. Hadis-i şerifte, “Dua, mü'minin silahıdır, dinin direğidir, göklerin ve yerin nurudur.” (Hâkim, De'avât) buyurulmuştur . Bu silah, görünür ve görünmez tüm bela ve musibetlere karşı bir kalkandır. Dua, kişinin başına gelen ve daha henüz gelmeyen belaları defeder; kader ile dua kıyamete kadar mücadele eder . Bu sebeple Allah Resûlü, “Dua etmekte aciz olmayın, çünkü dua eden hiçbir insan helâk olmaz.” (İbn Hıbbân) buyurmuştur .

Dua İle İlgili Ayet-i Kerimeler

Kur’an-ı Kerim’de dua, kulluk bilincinin merkezine konulmuş ve doğrudan emredilmiştir. Yüce Rabbimiz şöyle buyurur:

“Rabbiniz buyurdu ki: Bana dua edin, duanızı kabul edeyim. Bana kulluk etmeyi kibirlerine yediremeyenler, aşağılanmış olarak cehenneme gireceklerdir.” (Mü’min Sûresi, 60) . Bu ayet, dua ile kulluk arasındaki kopmaz bağı gösterir ve dua etmeyi terk etmenin büyük bir kibir ve kayıp olduğunu bildirir.

“Bana dua edin, size cevap vereyim.” (Mü’min Sûresi, 60) Bu vaat, Allah’ın kullarına verdiği en büyük garantilerden biridir.

“(Resûlüm) de ki: Duanız olmasa, Rabbim size ne diye değer versin?” (Furkân Sûresi, 77) Bu ayet, insanın değerinin ve kıymetinin, Rabbiyle kurduğu bu bağa, yani duaya bağlı olduğunu çarpıcı bir şekilde ifade eder.

Kur’an’ın ilk sûresi olan Fatiha, bir dua niteliğindedir: “Bizi doğru yola ilet.” (Fâtiha, 6) Bu, Rabbimizin bizlere nasıl dua edeceğimizi bizzat öğrettiğinin en açık delilidir.

Kur’an’da peygamberlerin dualarına da sıkça yer verilir. Hz. Âdem ve Havva validemiz, “Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik, eğer bizi bağışlamaz ve bize acımazsan, muhakkak ziyan edenlerden oluruz.” (A’raf, 23) diyerek tövbe etmişlerdir . Hz. Nuh (a.s.) ise kavmine olan ümitsizliğin ardından, “Beni ve benimle birlikte olan mü’minleri kurtar.” (Şu’ara, 118) diyerek Rabbine sığınmıştır . Bu dualar, bizler için de birer rehberdir.

Dua İle İlgili Hadis-i Şerifler

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) dua konusunda ümmetine hem sözleriyle hem de fiilleriyle en güzel örneği sunmuştur:

“Dua, rahmet (kapılarını açan) bir anahtardır.” (Süyûtî) . Dua, Allah’ın sonsuz rahmetine erişmenin en önemli vesilesidir.

“Sizden biriniz, 'Dua ettim de duam karşılık görmedi.' deyip acele etmediği müddetçe duası karşılık bulur.” (Buhârî, Müslim) . Bu hadis, duada acele etmemeyi ve netice konusunda Allah’a güvenip sabretmeyi öğretir.

“Allah’a, kabul edileceğine gerçekten inanarak dua edin. Bilin ki Allah, ciddiyetten uzak ve umursamaz bir kalp ile yapılan duaları kabul etmez.” (Tirmizî) . Duanın kabulü için en önemli şartlardan biri, kalbin tam bir inanç ve ihlasla Allah’a yönelmesidir.

“Kulun Rabbine en yakın olduğu hal secde halidir. O halde secdede çok dua etmeye bakın!” (Müslim) . Bu hadis, namaz gibi bir ibadet anının, dua için ne kadar kıymetli bir fırsat olduğunu gösterir.

“Rabbini zikredenle etmeyenin farkı, diriyle ölünün farkı gibidir.” (Buhârî) . Dua ve zikir, kalbi dirilten ve manevi hayatı canlı tutan en önemli ibadetlerdir.

Dua İle Yapılacak İbadetler ve Duaların Adabı

Dua, sadece dille yapılan bir talep değil; aynı zamanda hal ve fiil ile de yapılan bir ibadettir . Dua, ibadetin özü olduğu gibi, ibadetlerin kendisi de birer dua niyetiyle yapılabilir. Namaz, oruç, zekât ve hac gibi temel ibadetlerin hepsi, kulun Allah’a yönelişini ve O’ndan yardım dilemesini içerir. Özellikle namazda, özellikle de secde halinde yapılan dualar, kabul olma ihtimali en yüksek olan dualardır . Ayrıca, yağmur duası (istiskâ) gibi özel durumlar için yapılan müstakil dua ibadetleri de vardır.

Duaların kabulü için bazı edeplere ve şartlara riayet etmek gerekir:

İhlas ve Kesin İnanç: Allah’a, duasının kabul olacağına dair kesin bir inançla ve kalp huzuruyla dua etmeli.

Israr ve Acele Etmemek: Duada ısrarcı olmalı, ancak hemen kabul olmadı diye ümitsizliğe kapılıp duayı terk etmemelidir.

Helal Kazanç ve Haramlardan Kaçınmak: Kişinin yediği içtiği helal olmalı; haramdan uzak durmalıdır. Aksi takdirde duanın kabulüne mani olabilir.

Münacaat ve Yakarış: Dua, bir emir değil, bir yakarıştır. Alçak sesle, huşu içinde, yalvararak ve tazarru ile yapılmalıdır.

Günah ve Sınır Tanımazlıktan Kaçınmak: Dua, günah işleme veya akrabalık bağlarını koparma gibi Allah’ın razı olmadığı şeyler için yapılmamalıdır.

Sonuç

Dua, müminin nefes alması gibidir. Hayatın her anında, her derdinde ve her sevincinde Rabbine yönelmesi, O’na sığınması ve O’ndan yardım dilemesidir. Unutmayalım ki dua, belayı önler, rahmet kapılarını açar, manevi silahımızdır ve bizi Rabbi nezdinde değerli kılar. Rabbimiz, kendisine içtenlikle yalvaran kullarını asla geri çevirmez. O, her an kuluna yakındır ve duasına icabet eder. Öyleyse bizler de, “Dua edin ki size icabet edeyim” vaadine sımsıkı sarılalım ve hayatımızı dua ile diriltelim.

Kaynaklar

Diyanet İşleri Başkanlığı, Dua Risalesi
Diyanet İşleri Başkanlığı, Zamanı Diri Tutmak
Tirmizî, Sünen, De'avât
Müslim, Sahih, Zikir ve Dua
Diyanet Haber, Kur'an-ı Kerim'de Peygamber Duaları
Diyanet Haber, Dua Adabı: Rabbe Yöneliş
Diyanet Haber, Duada Samimiyet Önemlidir
Hadis Metinleri 4. Ünite, İbadetle İlgili Hadisler
Altınoluk Dergisi, Dua İbadeti
Tevilat Dergisi, Hadislerde Rukye